Bản tin phục vụ người học và giảng viên EPU; tổng hợp diễn biến tuyển dụng gần nhất cùng các báo cáo nền về chuyển dịch nghề nghiệp. Thời kỳ của từng số liệu được ghi riêng; các hướng học tập và sản phẩm gợi ý là khuyến nghị của bản tin.

1. Thị trường có cơ hội nhưng người mới đi làm cần chuẩn bị sớm

Theo Cục Thống kê, quý II/2026 Việt Nam có 52,7 triệu người có việc làm. Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động là 2,23%, trong khi tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên 15–24 tuổi đạt 8,67%. Các chỉ số này cho thấy nhóm trẻ vẫn gặp khó khăn khi gia nhập thị trường; chúng không phải tỷ lệ thất nghiệp của sinh viên tốt nghiệp đại học hoặc của EPU. [1]

Khảo sát ManpowerGroup công bố ngày 08/9/2026 ghi nhận triển vọng tuyển dụng ròng quý IV ở mức 29% trên toàn cầu và 36% tại Việt Nam. Chỉ số này là chênh lệch giữa tỷ lệ doanh nghiệp dự kiến tăng và giảm nhân sự, không phải tốc độ tăng số việc làm. Khảo sát được thực hiện trong tháng 7 với 39.878 nhà tuyển dụng tại 42 quốc gia. Đây là tín hiệu kế hoạch tuyển dụng, cần tiếp tục đối chiếu với vị trí thực tế của từng doanh nghiệp. [2]

2. Những xu hướng cần theo dõi

Sản xuất và kỹ thuật tiếp tục cần năng lực thực hành. Báo cáo Adecco Việt Nam ngày 31/7/2026 ghi nhận nhu cầu ở sản xuất, kỹ thuật, chuỗi cung ứng và công nghệ; các vị trí về tự động hóa, vận hành, chất lượng và cải tiến quy trình được chú ý. Tuy nhiên, nhiều nhu cầu tập trung ở chuyên gia và nhân sự có kinh nghiệm. Dữ liệu này phản ánh hoạt động tuyển dụng của Adecco, không đại diện đầy đủ toàn thị trường. Sinh viên nên tìm vị trí thực tập, kỹ sư mới tốt nghiệp hoặc trợ lý phù hợp, đồng thời rèn khả năng đọc bản vẽ, đo kiểm và xử lý lỗi. [3]

Điện và năng lượng mở ra hướng phát triển dài hạn. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết năm 2024 việc làm năng lượng toàn cầu đạt 76 triệu, tăng 2,2%; lĩnh vực điện, gồm phát điện, lưới điện và lưu trữ, trở thành nhóm sử dụng lao động lớn nhất trong ngành năng lượng. Báo cáo cũng ghi nhận thiếu nhân lực kỹ thuật ứng dụng. Từ đó, bản tin khuyến nghị chú trọng vận hành, bảo trì, hệ thống điện, an toàn và hiệu quả năng lượng. Với hạt nhân, hydrogen xanh hoặc lưu trữ pin, cần học nền tảng và theo dõi dự án cụ thể trước khi lựa chọn chuyên sâu; không suy nhu cầu toàn cầu thành đợt tuyển dụng tức thời tại Việt Nam. [4]

Kỹ năng số cần gắn với chuyên môn. Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) dự báo khoảng 39% bộ kỹ năng hiện có của người lao động sẽ thay đổi hoặc trở nên lạc hậu trong giai đoạn 2025–2030; trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, mạng và an ninh mạng thuộc nhóm kỹ năng tăng nhanh. Đây là dự báo từ khảo sát doanh nghiệp, không phải kết quả đã xảy ra. Sinh viên nên học cách sử dụng công cụ số để giải quyết một bài toán của ngành mình, giải thích phương pháp và kiểm tra được đầu ra. [5]

Kinh doanh và dịch vụ cần được theo dõi cùng các ngành kỹ thuật. Khảo sát EuroCham quý II/2026 ghi nhận niềm tin kinh doanh cải thiện; du lịch và khách sạn là nhóm có mức đánh giá tích cực. Đây là khảo sát doanh nghiệp châu Âu và chỉ báo niềm tin, chưa chứng minh số vị trí đang tuyển. Với người học kinh tế, quản trị, du lịch và khách sạn, nên ưu tiên ngoại ngữ công việc, sử dụng dữ liệu và khả năng xử lý tình huống khách hàng. [6]

3. Năng lực và minh chứng nên chuẩn bị theo nhóm nghề

Bảng dưới đây là gợi ý học tập từ các xu hướng đã nêu, không phải danh sách vị trí đang tuyển hoặc yêu cầu bắt buộc của mọi doanh nghiệp. Sinh viên lựa chọn theo chương trình đang học và vị trí mục tiêu.

4. Kế hoạch chuẩn bị trong 30 ngày

Tuần 1: Chọn một vị trí mục tiêu và một vị trí gần với chuyên môn. Đọc tối thiểu năm mô tả công việc trên kênh chính thức; lập bảng yêu cầu, năng lực hiện có và phần còn thiếu.

Tuần 2: Hoàn thiện một sản phẩm trong bảng gợi ý. Ghi rõ phần việc cá nhân, dữ liệu sử dụng, cách kiểm tra và kết quả; nhờ giảng viên góp ý.

Tuần 3: Chuẩn bị bản giới thiệu năng lực (CV) phù hợp vị trí, tập giới thiệu bản thân và trình bày sản phẩm trong ba phút. Luyện đọc tài liệu, viết thư công việc bằng ngoại ngữ phù hợp.

Tuần 4: Sinh viên năm đầu trao đổi với cố vấn học tập hoặc cựu sinh viên về nghề; sinh viên giữa khóa tìm trải nghiệm hoặc thực tập; sinh viên cuối khóa nộp hồ sơ có chọn lọc và luyện phỏng vấn. Ghi lại phản hồi để điều chỉnh kế hoạch.

5. Gợi ý dành cho giảng viên và cố vấn học tập

Nên đưa một tình huống doanh nghiệp vào học phần hoặc hoạt động tư vấn; hướng dẫn sinh viên tạo sản phẩm nhỏ có tiêu chí đánh giá rõ. Khi sử dụng AI, yêu cầu người học giải thích cách kiểm chứng và tự chịu trách nhiệm về kết quả. Có thể mời doanh nghiệp hoặc cựu sinh viên phản biện sản phẩm, góp ý CV và làm rõ yêu cầu của vị trí đầu vào; tránh dùng tiêu chuẩn chuyên gia để đánh giá sinh viên mới tốt nghiệp.

6 Khuyến cáo khi lựa chọn nghề và tìm việc

Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) lưu ý tăng trưởng và tỷ lệ thất nghiệp ổn định chưa bảo đảm chất lượng việc làm; người trẻ vẫn gặp khó khăn trong chuyển tiếp sang việc làm. Vì vậy, nên đánh giá đồng thời nội dung công việc, người hướng dẫn, điều kiện an toàn, thu nhập và cơ hội học nghề. [7]

Không lựa chọn nghề chỉ từ mức lương cao nhất trong quảng cáo. Kiểm tra đúng doanh nghiệp, vị trí, địa điểm và kênh liên hệ; xác minh độc lập mọi yêu cầu nộp tiền hoặc cung cấp dữ liệu nhạy cảm. Không giao mật khẩu, mã OTP hoặc nhận chuyển tiền hộ để được tuyển dụng. Chỉ đầu tư chứng chỉ khi có giá trị với vị trí mục tiêu; sử dụng AI phải bảo vệ dữ liệu và kiểm tra tính đúng đắn của nội dung.

Tài liệu tham khảo

[1] Cục Thống kê. Lao động và việc làm quý II và 6 tháng đầu năm 2026. 03/7/2026; số liệu quý II/2026.

[2] ManpowerGroup. Triển vọng tuyển dụng quý IV/2026. 08/9/2026; khảo sát tháng 7/2026.

[3] Adecco Việt Nam. Cập nhật thị trường tuyển dụng nửa đầu năm 2026. 31/7/2026; dữ liệu 6 tháng đầu năm.

[4] IEA. World Energy Employment 2025. 05/12/2025; số liệu việc làm năm 2024.

[5] WEF. The Future of Jobs Report 2025. 07/01/2025; dự báo giai đoạn 2025–2030.

[6] EuroCham Việt Nam. Chỉ số niềm tin kinh doanh quý II/2026. 15/7/2026; khảo sát quý II/2026.

[7] ILO. Chất lượng việc làm và xu hướng xã hội năm 2026. 14/01/2026; đánh giá năm 2025 và triển vọng 2026.